Γράμμα στην ΔΟΕ

Οι Η/Υ στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. 10 χρόνια μετά.

Έχει περάσει μια δεκαετία περίπου από τις πρώτες προσπάθειες συστηματικές (λογομάθεια) ή μη (πρωτοβουλίες δασκάλων , συλλόγων γονέων και κηδεμόνων) ν’ αξιοποιηθεί εκπαιδευτικά ο Η/Υ. Από τις πρώτες αυτές προσπάθειες περάσαμε σε οργανωμένες πολιτικές εισαγωγής, τροφοδοσίας σχολείων με Η/Υ , δημιουργία εργαστηρίων, αλλαγές στο Αναλυτικό Πρόγραμμα (Α.Π). Επίσης διευρύνεται συνεχώς ο αριθμός εκπαιδευτικών και φοιτητών που ασχολούνται με τη διδακτική αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. με αποτέλεσμα άρθρα σε περιοδικά, συνέδρια, δημιουργία επιστημονικής ένωσης. Έχει συγκεντρωθεί πια η κρίσιμη μάζα τόσο σε επίπεδο υποδομών και ανθρώπινου δυναμικού όσο και σ’ εμπειρίες εφαρμογής.
Θα περίμενε κάποιος ότι είναι η ώρα για μια πρώτη συστηματική αποτίμηση του τι άφησαν αυτές οι προσπάθειες διδακτικής αξιοποίησης των Η/Υ. Τι έμεινε από τα εργαστήρια του προγράμματος «Νησί των Φαιάκων»; Πόσο επηρέασε η ύπαρξη του εργαστηρίου τη διδασκαλία των υπόλοιπων μαθημάτων; Πόσο η μαζική επιμόρφωση στις δεξιότητες χρήσης του Η/Υ επηρέασε τη διδακτική αξιοποίησή του και πώς; Πόσο χρήσιμα ήταν τα c.d rom που παρήχθησαν στα πλαίσια του προγράμματος των «Σειρήνων»; Θεωρούμε τον απολογισμό αναγκαίο βήμα, πριν ξεκινήσουν τα μεγαλεπήβολα οράματα απορρόφησης κονδυλίων στο όνομα της «κοινωνίας της πληροφορίας» και το νέο μεγάλο βήμα του Η/Υ των 100 ευρώ. Επίσης υπάρχει η εμπειρία άλλων αναπτυγμένων χωρών, που ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1980 πολιτικές συστηματικής εισαγωγής των Η/Υ στην εκπαίδευση (αφήνοντας τις τάξεις με σωρούς μηχανημάτων που πάλιωναν μέσα σε μια τετραετία). Άλλαξαν το Α.Π. ώστε να είναι συμβατό με τη χρήση των Η/Υ κ.τ.λ. Ποια ήταν τα’ αποτελέσματα;
- Έχουν αυξημένη επίδοση στα τεστ της Πίζας;
- Οι γνώσεις που αποκτούν οι μαθητές παύουν να είναι παθητικές και γίνονται αφετηρία για νέες λειτουργικές ικανότητες;

Άρα μήπως είναι καιρός να βάλουμε μερικά ερωτήματα;
1) Μετά την επιμόρφωση για ποιες χρήσεις αξιοποιήθηκε ο Η/Υ;
2) Ποια λογισμικά χρησιμοποι
3) Τι έμεινε από τα εργαστήρια του προγράμματος «Νησί των Φαιάκων» όταν έφυγε η τεχνική υποστήριξη;
4) Για ποιους λόγους θέλουν να χρησιμοποιήσουν ή χρησιμοποιούν τους Η/Υ οι εκπαιδευτικοί εάν είχαν λυμένο το ζήτημα των υποδομών και της τεχνική στήριξης. Ποια είναι η επιθυμητή μορφή δράσης του μαθητή με Η/Υ ; Ποιοι οι άμεσοι στόχοι; Ποιοι οι μακροπρόθεσμοι; Πώς θα περιγράφουν ένα επιθυμητό λογισμικό;

Παρόλο που από τα παραπάνω ερωτήματα κινδυνεύουμε να θεωρηθούμε ότι χρεώνουμε στον εκπαιδευτικό το φταίξιμο για τη χρήση ή όχι του Η/Υ, θεωρούμε ότι ο Cyban έχει απαντήσει.

Η συζήτηση για τους Η/Υ πρέπει να φύγει από το εργαλείο και τον καλό ή κακό εκπαιδευτικό και να μεγαλώσει.
Τα πράγματα είναι πιο σύνθετα από ένα τεχνοκρατισμό που θεωρεί το εργαλείο ως ατμομηχανή για νέες μορφές μάθησης και τον εκπαιδευτικό ν’ ακολουθεί ασθμαίνοντας προσαρμόζοντας ανάλογα τις αντιλήψεις του.
Όπως δείχνουν και οι έρευνες η απλή ενημέρωση για λογισμικό και μοντέλα χρήσης δεν μετατρέπονται αυτόματα σε νέες διδακτικές πρακτικές.
Η καινοτόμα χρήση των Τ.Π.Ε απαιτεί αλλαγές στους τρόπους οργάνωσης του μαθησιακού υλικού , αλλαγή στους τρόπους δραστηριοποίησης του μαθητή αλλαγή στη διαδοχή ρουτινών και ενεργειών, παραγωγή νέων τρόπων συλλογικής δράσης των μαθητών, αρκετές ώρες χωρίς άμεσο διδακτικό όφελος, καταστάσεις που ούτε κατά διάνοια γίνονται αντικείμενο στα επιμορφωτικά σεμινάρια των 45 ωρών.
Ο Η/Υ ενισχύει τις μορφωτικές πρακτικές που επικρατούν στην τάξη πριν την εισαγωγή του. Αν επικρατεί η μετάδοση απομονωμένων γνώσεων, αυτήν ακριβώς την πρακτική θα ενισχύσει και η ύπαρξή του. Αν τα παιδιά αναπτύσσουν διαδικασίες ανακάλυψης γνώσεις διαμέσου σχεδίων εργασίας, αυτές τις διαδικασίες θα ενισχύσει ο Η/Υ, δε θα τις δημιουργήσει. Συνεπώς το ερώτημα είναι εάν το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα μέσω του Α.Π. του ωρολογίου προγράμματος, των εξετάσεων , της κατανομής της ύλης ανά βαθμίδα εκπαίδευσης, επιτρέπει τον πειραματισμό και την ανάπτυξη νέων διδακτικών πρακτικών. Άρα το ζήτημα δεν είναι αν ο εκπαιδευτικός θ’ αλλάξει αντιλήψεις και γίνει ιεραπόστολος της νέας κοινωνίας των πληροφοριών, αλλά αν οι ίδιοι όροι του συστήματος επιτρέπουν στον Η/Υ να γίνει κάτι πέρα από μια ευχάριστη διακοπή της σχολικής ρουτίνας (μετάδοση- αξιολόγηση γνώσης) ή ένα μέσω για εξέταση αποκτημένων γνώσεων και μια πιο ελκυστική εγκυκλοπαίδεια. Αν όντως το Υπουργείο ενδιαφέρεται για το πώς οι γνώσεις δε θα είναι νεκρές στο κεφάλι του μαθητή , πώς θ’ αναπτύξει ενεργητικές μορφές μάθησης, πρέπει να δει το ζήτημα της απαλλαγής του προγράμματος σπουδών από την τόση ύλη. Ποιες είναι οι αναγκαίες γνώσεις που θα πρέπει να κατέχει ένα παιδί , ποια γνώση έχει τη μεγαλύτερη αξία; Μόνο με τη γενναία μείωση της ύλης θα δημιουργηθούν οι όροι και οι προϋποθέσεις για μια διαφορετική σχέση του μαθητή με τη γνώση. Όσο η τεράστια ύλη παραμένει, τόσο η διδακτική διαδικασία θα μοιάζει με το κυνήγι ενός τρένου που οι περισσότεροι μαθητές δε θα προλαβαίνουν να ανέβουν και ο Η/Υ δεν θα μπορεί από μόνος του ν’ αλλάξει αυτή την κατάσταση. Τα δίωρα της ευέλικτης ζώνης θα μπορούσαν στη χειρότερη περίπτωση να είναι ευχάριστες διακοπές αυτής της κατάστασης και στην καλύτερη περίπτωση ένα πρόπλασμα του πώς θα ήταν το σχολείο αν δεν υπήρχε το κυνήγι της ύλης.
Το συνδικαλιστικό κίνημα έχει μείνει έξω από τη συζήτηση , λόγο έχουν οι πανεπιστημιακοί, οι ερευνητές και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, δηλαδή μιλούν για το πώς πρέπει να είναι και να λειτουργεί η τάξη κάποιοι που δεν έχουν διδάξει ούτε μια ώρα και δεν πρόκειται να περάσουν τη ζωή τους μέσα στην τάξη.
Θεωρούμε αναγκαίο να διαμορφώσει η Δ.Ο.Ε τη δική της ατζέντα για τη χρήση των Τ.Π.Ε στη δημοτική εκπαίδευση. Βασικά σημεία μιας τέτοιας ατζέντας είναι:
- Κοινωνία της πληροφορίας: ιδεολόγημα ή πραγματικότητα;
- Ανάδειξη των προϋποθέσεων για την ανάπτυξη ενεργητικών μορφών μάθησης. Ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία, όπως των μαθηματικών που η τεράστια ύλη στεγνώνει οποιαδήποτε επιδίωξη για ενεργητικές μορφές μάθησης.
- Ανάδειξη πεδίων δράσεων που πρέπει να χρηματοδοτηθούν .

• Παροχή υλικού υποδομής τεχνικής στήριξης σε όσους θέλουν να ξεκινήσουν συγκεκριμένες μορφές δράσης με Η/Υ . Χρηματοδότηση δηλαδή κατατεθημένων σχεδίων δράσης από τους εκπαιδευτικούς.
• Ενίσχυση όσων είδη έχουν ξεκινήσει ανάλογες μορφές δράσης.
• Ψηφιοποίηση υλικού (εφημερίδες από τις αρχές του αιώνα, αγορά δικαιωμάτων χρήσης και εξελληνισμού περιοδικών όπως το Νατιοναλ γκεογκράφ….

Κλείνοντας θεωρούμε αναγκαίο να μην αφήσει αναπάντητους δημόσιους λόγους που θεωρούν ότι το υλικό (Η/Υ) και οι σχεδιαστές (βλ. Παιδαγωγικό Ινστιτούτο) έχουν φτιάξει ένα τέλειο πρόγραμμα κι η ευθύνη της υλοποίησής του βαραίνει αποκλειστικά τον εκπαιδευτικό.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License